Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2025 στις 17.00
Προβολή της ταινίας "Son of Saul" + συζήτηση
https://m.imdb.com/title/tt3808342/?ref_=vp_c…
Κύκλος προβολών-συζητήσεων με θεματική τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο
Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, αν και σε μας είναι περισσότερο γνωστός ως ένας ευρωπαϊκός πόλεμος αφορούσε τα περισσότερα κράτη του κόσμου. Οι νεκροί σε έξι χρόνια πολέμου υπολογίζονται από 50-80.000.000 με την πλειοψηφία να αποτελεί άμαχο πληθυσμό και το αποτέλεσμά του, δηλαδή η νίκη των Συμμάχων επί του Άξονα καθόρισε τη μετέπειτα ιστορία του 20ου αιώνα και τις ισορροπίες σε παγκόσμιο επίπεδο. Ξεχωριστή θέση στην ευρωπαϊκή ιστορία του Β'ΠΠ έχουν τα στρατόπεδα εργασίας και εξόντωσης της ναζιστικής Γερμανίας. Το Νταχάου ήταν το πρώτο στρατόπεδο εργασίας το οποίο ιδρύθηκε το 1933 κοντά στο Μόναχο ενώ η επιχείρηση εξόντωσης των για τους ναζί κατώτερων φυλών και κυρίως των εβραϊκών πληθυσμών ανατέθηκε σε στρατόπεδα στα εδάφη της κατειλημμένης Πολωνίας. Άουσβιτς, Μάιντανεκ, Κέλμνο, Τρεμπλίνκα, Σόριμπορ, Μπέλζεκ. Σε αυτά τα στρατόπεδα σκοτώθηκαν στη διάρκεια 6 ετών τα 2/3 του εβραϊκού πληθυσμού της Ευρώπης δηλαδή κοντά στα 6.000.000 άνθρωποι.
Το παρόν κείμενο σκοπό έχει να εισάγει στα ιστορικά και κοινωνικά πλαίσια του αντισημιτισμού και των στρατοπέδων συγκέντρωσης της ναζιστικής Γερμανίας.
Από τον αντιιουδαϊσμό στον ναζιστικό αντισημιτισμό
Κοινότητες Εβραίων υπήρχαν στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική από την αρχαιότητα, οι οποίες άλλοτε συνυπήρχαν αρμονικά και άλλοτε όχι με τους γειτονικούς πληθυσμούς. Η διαφορετική θρησκεία, η γλωσσική και πολιτιστική διαφοροποίηση ενίοτε τους απομόνωσε και πολλές φορές οδήγησε σε διωγμούς, απελάσεις και σφαγές. Για πολλά καταπιεστικά καθεστώτα κυρίως χριστιανικά οι Εβραίοι ήταν ο εύκολος αποδιοπομπαίος τράγος για να εκτονωθεί η κοινωνική δυσαρέσκεια.
Οι κυριότερες κατηγορίες προς τους Εβραίους είχαν να κάνουν με την εβραϊκή θρησκεία και πιο συγκεκριμένα με την ευθύνη για τη δολοφονία του Χριστού, με τον τελετουργικό φόνο όπως περιγράφεται στο ιερό κείμενο Ταλμούδ, με την τοκογλυφία, τη χρηματιστική κερδοσκοπία και την τάση για συνωμοσία.
Φτάνοντας στα νεωτερικά χρόνια τα νέα δικαιώματα που η Γαλλική Επανάσταση έδωσε στους Εβραίους βοήθησαν στη χειραφέτησή τους από τους παραδοσιακούς περιορισμούς των γκέτο. Στα μάτια της ευρωπαϊκής αντίδρασης αυτό οδήγησε σε ταύτιση του Διαφωτισμού, των καπιταλιστικών κρίσεων του 19ου αιώνα, του περιορισμού της δύναμης της μοναρχίας και της καθολικής εκκλησίας από τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις με κάποια εβραϊκή συνωμοσία. Παράλληλα την ίδια εποχή η άνοδος του εθνικισμού και η διαμόρφωση των ευρωπαϊκών εθνών κρατών προϋπέθετε τη μέγιστη δυνατή εσωτερική ομοιογένεια των πρώην υπηκόων νυν πολιτών. Η παλιά κοινή θρησκευτική πίστη ή η υπακοή στον μονάρχη αντικαταστάθηκε από την κοινή καταγωγή και τους δεσμούς αίματος εντός του έθνους. Οι Εβραίοι δεν άργησαν να βρεθούν στο στόχαστρο της νέας τότε ρατσιστικής θεωρίας αυτή τη φορά ως κατώτερη φυλή που πρέπει να απομονωθεί και να μη μολύνει το αίμα του εκάστοτε ευρωπαϊκού έθνους. Συνεπώς, η παραδοσιακή στοχοποίηση των Εβραίων σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή αντίδραση στις επαναστάσεις και τις νέες ρατσιστικές θεωρίες δημιούργησε το πρόπλασμα του ναζιστικού αντισημιτισμού που συνδυάζοντας όλα τα παραπάνω εφάρμοσε μια πολιτική εξόντωσης των Εβραίων της Ευρώπης την οποία και ονόμασε "Τελική Λύση".
Οι νόμοι της Νυρεμβέργης και η εξόντωση στα στρατόπεδα
Δύο χρόνια μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία θεσπίζονται στη Γερμανία ρατσιστικοί και αντισημιτικοί νόμοι οι οποίοι έμειναν γνωστοί ως Νόμοι της Νυρεμβέργης. Οι Εβραίοι χάνουν τη γερμανική ιθαγένεια και απαγορεύονται οι γάμοι και οι εξωσυζυγικές σχέσεις μεταξύ τους και Γερμανών. Χάνοντας την ιθαγένεια και τα πολιτικά δικαιώματα οι Εβραίοι (και αργότερα οι Ρομά) μένουν χωρίς καμιά δικαιική δικλείδα ασφαλείας, σε μια μόνιμη κατάσταση εξαίρεσης, γυμνοί απέναντι στην κρατική βία γεγονός που μέσα σε ελάχιστα χρόνια θα τους απομονώσει από τη γερμανική κοινωνία και θα τους οδηγήσει στα στρατόπεδα εργασίας και εξόντωσης.
Συρματόπλεγμα-Στρατόπεδο συγκέντρωσης
Η εφεύρεση του συρματοπλέγματος στα μέσα του 19ου αιώνα όσο και αν δεν φαίνεται άμεσα σχετική ήταν η πλέον σημαντική υλική προϋπόθεση δημιουργίας στρατοπέδων συγκέντρωσης. Η αρχική του χρήση ως διαχωριστικό ανάμεσα σε βοσκοτόπια και καλλιεργήσιμες εκτάσεις αύξησε σε τεράστιο βαθμό την παραγωγικότητα της γεωργίας και του καπιταλισμού. Τα κοπάδια και τα άγρια ζώα δεν θα ήταν πλέον σε θέση να καταστρέφουν τις καλλιέργειες ενώ το κόστος του συρματοπλέγματος ήταν πολύ μικρό. Σε ελάχιστα χρόνια όμως το συρματόπλεγμα βρέθηκε να χρησιμοποιείται αντί για τον περιορισμό των ζώων για τον εγκλεισμό ανθρώπων σε μαζική κλίμακα.
Το ναζιστικό καθεστώς πήγε ένα βήμα παραπέρα χρησιμοποιώντας τα στρατόπεδα όχι ως ένα μέσο απομόνωσης ή εγκλεισμού των Εβραίων αλλά ως το μέσο για την πλέον ορθολογική οργάνωση της εξόντωσής τους. Σε αυτό ακριβώς είναι που διαφέρει ο βιομηχανικός θάνατος του Ολοκαυτώματος των Εβραίων από προηγούμενες γενοκτονίες. Από το στάδιο της διαλογής και της μεταφοράς από ολόκληρη την Ευρώπη σε αυτά μέχρι το κάψιμο των πτωμάτων και τη διαχείριση των αποσκευών και προσωπικών αντικειμένων των νεκρών δημιουργήθηκε ένας ολόκληρος βιομηχανικός κλάδος που απασχολούσε πολλές δεκάδες χιλιάδες ανθρώπων με βασικό τελικό προϊόν τον θάνατο.
Οι Sonderkommandos
Όπως κάθε εργοστάσιο έτσι και τα στρατόπεδα εργασίας-εξόντωσης είχαν τους διευθυντές, τους επιστάτες αλλά αυτούς που έπρεπε να κάνουν τις πιο βαριές και ανθυγιεινές εργασίες. Αυτές ήταν η διαχείριση των ανθρώπων που πήγαιναν προς τους θαλάμους αερίων και ακολούθως η διαχείριση των πτωμάτων. Μεγάλο μέρους τους ήταν το ίδιο Εβραίοι που κρίθηκαν ικανοί για εργασία αλλά επειδή γνώριζαν ακριβώς τι συνέβαινε μέσα στα στρατόπεδα κάθε τρεις μήνες εκτελούνταν σχεδόν όλοι. Με τα λόγια ενός επιζώντα αντιφασίστα Πολωνού Sonderkommando:
"Έρχεται η μεταφορά" λέει κάποιος. Πεταγόμαστε όρθιοι όλα τα μάτια γυρνάνε σε μια κατεύθυνση. Στη στροφή, το ένα μετά το άλλο, τα βαγόνια αρχίζουν να κυλάνε στο σταθμό….Ένα ογκώδες πολύχρωμο κύμα ανθρώπων φορτωμένων με αποσκευές ξεχύνεται από το τρένο σαν ένα τυφλό, τρελό ποτάμι που ψάχνει να βρει καινούργια κοίτη. Αλλά πριν προλάβουν να έχουν την ευκαιρία να συνέλθουν, πριν μπορέσουν να πάρουν μια ανάσα καθαρό αέρα και να κοιτάξουν τον ουρανό, τα μπογαλάκια τους αρπάζονται από τα χέρια τους…. Η μακάβρια πομπή ρέει ασταμάτητα, τα φορτηγά βρυχώνται σαν τρελαμένα σκυλιά. Κλείνω σφικτά τα μάτια μου, αλλά μπορώ ακόμα να δω πτώματα να σέρνονται έξω από το τρένο, ποδοπατημένα βρέφη, σακάτηδες στοιβαγμένους πάνω στους νεκρούς, το ένα κύμα μετά το άλλο...Και ξανά τα φορτηγά αυτοκίνητα φτάνουν, ξανά άνθρωποι...
Ταντέους Μπορόφσκι - "Κυρίες και κύριοι από εδώ για τα αέρια"
Συμβούλιο Αναρχικών