Σάββατο 22 Νοεμβρίου 2025 στις 21.00
Live οικ. ενίσχυσης της συνέλευσης για το σπάσιμο τν διαχωρισμών Ρομά κ Μπαλαμών
Η ΟΜΑΔΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ
για το γκρέμισμα των διαχωρισμών ρομά και μπαλαμών
Μία από τις εκδηλώσεις του καλπάζοντα αντιτσιγγανισμού στην ελλάδα και της ατιμώρητης αστυνομικής εγκληματικότητας είναι οι τρεις πρόσφατες δολοφονίες νεαρών ρομά από αστυνομικούς (23/10/2021 Νικος Σαμπάνης 18 ετών, 05/12/2022 Κώστας Κάλο Φραγκούλης 16 ετών, 11/11/2023 Χρήστος Μιχαλόπουλος 17 ετών). Δεν πρόκειται για «τυχαίους» ή «ατυχείς» φόνους, αλλά συνοψίζουν τον τρόπο διαχείρισης από το ελληνικό κράτος ενός πληθυσμού τον οποίο θεωρεί πλεονάζοντα. Και οι τρεις δολοφονίες έγιναν βίαια, με ευθείες βολές από το όπλο, με ξεκάθαρη πρόθεση των μπάτσων να σκοτώσουν (και όχι να συλλάβουν ή να ακινητοποιήσουν). Και οι τρεις δολοφόνοι μπάτσοι είναι σήμερα ελεύθεροι.
Και ενώ οι δολοφονίες Ρομά από μπάτσους καλύπτονται με ατιμωρησία, η κυβέρνηση τους τελευταίους μήνες προβαίνει σε αντιτσιγγανικές κινήσεις εντυπωσιασμού, προς τέρψιν του ακροδεξιού ακροατηρίου και των νοικοκυραίων: Αρχικά ανακοίνωσε ότι «θα εγκαταστήσει εντός των οικισμών Ρομά ένστολους αστυνομικούς που θα υπάγονται στο ελληνικό FBI», αργότερα, αφού η πρόταση κατέρρευσε υπό το βάρος της γελοιότητάς της (και υπό τον δισταγμό της ίδιας της αστυνομίας), ανακοίνωσε ότι θα «προσλάβει 100 Ρομά ως ειδικούς φρουρούς», ενώ λίγες μέρες μετά ανακοίνωσε ότι θα προσλάβει 50 Ρομά ως «άοπλους αστυνομικούς ειδικών καθηκόντων», οι οποίοι «θα παίζουν τον ρόλο κοινωνικού διαμεσολαβητή, για να βοηθούν την αστυνομία και τους κατοίκους να δημιουργηθεί μια σχέση». Τελικά, από το Σάββατο 8 Νοέμβρη 2025, τζιπ της ΟΠΚΕ και ασφαλίτικα πραγματοποιούν μπλόκα και ελέγχουν όσα άτομα εισέρχονται στον οικισμό Αγία Σοφία της Θεσσαλονίκης. Είναι επείγουσα μια ευρύτερη συζήτηση γι΄ αυτό.
Την άνοιξη του 2023 πρώτη απάντηση στον φονικό αντιτσιγγανισμό των μπάτσων, δημιουργήσαμε μια πρωτοβουλία για το γκρέμισμα των διαχωρισμών Ρομά και Μπαλαμών και ήρθαμε σε επαφή με την κοινότητα των Ρομά στον οικισμό Αγία Σοφία στη Θεσσαλονίκη (τον οικισμό του Κώστα Κάλο Φραγκούλη). Αφού έκλεισε ο πρώτος κύκλος επαφών, άνοιξε ένας νέος τον χειμώνα του 2023, που μεταξύ άλλων προσφέρει ενισχυτική διδασκαλία σε παιδιά του οικισμού που το επιθυμούν.
Κάθε Σάββατο εδώ και δύο χρόνια, μεταφέρουμε οκτώ παιδιά σε δύο ΙΧ (τον πρώτο χρόνο μεταφέραμε τέσσερα με ένα ΙΧ) από τον οικισμό και κάνουμε δύο έως τρεις ώρες είτε μαθήματα ενισχυτικής διδασκαλίας σε όποιο γυμνασιακό μάθημα χρειάζεται, είτε μαθήματα εισαγωγικά, είτε γενικές δραστηριότητες (π.χ. ζωγραφική, μποξ). Επιδιώκουμε με το τέλος του μαθήματος να κάνουμε μία συνέλευση με τα παιδιά, όπου προσπαθούμε να συζητήσουμε προσωπικά και σχολικά ζητήματα από τη μια, ευρύτερα κοινωνικά ζητήματα του οικισμού και της ζωής τους από την άλλη. Από φέτος τον Σεπτέμβριο, λειτουργεί συλλογική κουζίνα (vegan, που ετοιμάζουν σύντροφοι-ισσες της συνέλευσης στον χώρο του ΕΚΧ Σχολείο) και τα παιδιά (καθώς και όποιος-α άλλος-η θέλει) τρώνε μαζί μας πριν την επιστροφή στον οικισμό.
Μέσα από τη διαδικασία αυτή, έχουμε μάθει -και συνεχίζουμε να μαθαίνουμε- πολλά για τις συνθήκες ζωής των ρομά στον συγκεκριμένο οικισμό, για την τεράστια δυσκολία ενός ρομά παιδιού να έχει καθημερινή πρόσβαση σε βασικά αγαθά όπως η (σχολική ή η οποιοαδήποτε) εκπαίδευση, την καθημερινή εσωτερική και εξωτερική βία, τον ρατσισμό και τον κοινωνικό αποκλεισμό που αντιμετωπίζουν από την παιδική τους ηλικία. Μαθαίνουμε συνεχώς για νέες πτυχές του αντιτσιγγανισμού και προσπαθούμε να διαδίδουμε πώς η γκετοποίηση ενισχύει τη βιαιότητα και τον ρατσισμό αυτόν. Για τα παιδιά που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία μαζί μας, τα μαθήματα του Σαββάτου (και οι λίγες εκδηλώσεις που οργανώσαμε και οι πορείες που οργανώσαμε ή ακολουθήσαμε) αποτελούν τη μόνη διέξοδο από τον οικισμό (πέρα από κάποια μεροκάματα ή πανηγύρια με τις οικογένειές τους). Η διέξοδος αυτή φαίνεται να τα βοηθά κάπως να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες προσαρμογής στο σχολείο.
Το πιο σημαντικό όμως θα ήταν η διέξοδος αυτή να μπορεί να προσφέρει μια άλλη επιλογή, μια εναλλακτική για ένα ρομά παιδί όταν θα σταματήσει το σχολείο. Είναι μονόδρομος για τα κορίτσια να μένουν έγκυες στην πρώιμη εφηβεία, για τα αγόρια-οικογενειάρχες να μην ξεφεύγουν από τα πρότυπα συμπεριφοράς του πατέρα. Πολλές φορές ο γάμος μεταξύ παιδιών 12, 13, 14 ετών, αποτελεί μια οικονομική συναλλαγή μεταξύ οικογενειών, που ταυτόχρονα ωφελεί τους προέδρους των οικισμών. Η προδιαγεγραμμένη μοίρα για τους ρομά, (οικογένεια στην εφηβεία, φτώχεια, κακές συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, αυτοϋποτίμηση, μικρότερο προσδόκιμο ζωής και πού και πού βίαιος θάνατος) τους επιβάλλεται από τόσο μικρή ηλικία. Διατηρείται και περνά, από γενιά σε γενιά με τη σύμφωνη γνώμη των μεγαλύτερων.
Η διαιώνιση αυτής της κατάστασης είναι αποτέλεσμα συμφωνιών δύο εξουσιών: Από τη μια, των τοπικών εξουσιών και του κράτους πάνω από την εκάστοτε κοινότητα, που εξασφαλίζει ψήφους, γκετοποίηση, αποδιοπομπαίο τράγο για πολλά κρατικά αφηγήματα που γεννούν ρατσισμό και καννιβαλισμό. Από την άλλη, των εξουσιών μέσα στους οικισμούς, που διατηρούν μια θέση εξουσίας και καλύτερες οικονομικές απολαβές σε βάρος του υπόλοιπου πληθυσμού. Στεκόμαστε απέναντι σε αυτές τις εξουσίες, καθημερινά και με συνέπεια, προσπαθώντας να χτίσουμε προσωπικές σχέσεις εμπιστοσύνης.
Γνωρίζουμε πως για να αντιταχθούμε σε καταστάσεις βίαιης εκμετάλλευσης, το πρώτο βήμα είναι να αντιληφθούμε τους διαχωρισμούς που με επιμέλεια οικοδομούνται και εντείνονται στον καπιταλισμό, που δημιουργούν τα γκέτο και τους «εξ ορισμού εγκληματικούς» και «πλεονάζοντες» πληθυσμούς. Γνωρίζουμε πως για να χτίσουμε αμφίδρομες, ισότιμες σχέσεις και να κάνουμε επιτέλους πραγματικές προσπάθειες για «να ζήσουμε μαζί», όπως λέει και το σύνθημα, οφείλουμε να έχουμε ανά πάσα στιγμή στο μυαλό μας την προνομιακή μας θέση σε σχέση με αυτές τις κοινωνικές ομάδες - και την ευθύνη που αυτή γεννά. Επιλέγουμε αυτήν την ήπια αλλά μακροχρόνια και επίμονη διαδικασία κοινών αγώνων και αντίστασης, πρώτον διότι βλέπουμε πλέον τους φτωχούς να μαραζώνουν καθημερινά και τις ζωές τους να είναι αναλώσιμες και δεύτερον, διότι θεωρούμε καθήκον κάθε καταπιεσμένης να συνδεθεί ενεργά με τους πληθυσμούς που δέχονται πρώτοι και εντονότερα τη βαρβαρότητα του σημερινού συστήματος.
Έχουμε παρατηρήσει ότι ο σκεπτικισμός που έχει ακόμη και κόσμος του κοινωνικού κινήματος ως προς τη συμμετοχή σε τέτοιες πρωτοβουλίες, συχνά αφορά το κατά πόσον αυτό που κάνουμε θυμίζει φιλανθρωπία.
Ας πούμε δυο λόγια γι' αυτό: Η έμπρακτη αλληλεγγύη αντιτάσσεται στην κενή και προσβλητική φιλανθρωπία (από Μ.Κ.Ο., εκκλησία, φιλανθρωπικά ιδρύματα εφοπλιστών κ.ο.κ.) και δρα μέσα από ένα κοινωνικό παράδειγμα που μπορεί να αναπαράγεται και να σπέρνει παντού λογικές αυτοοργάνωσης, αλληλοβοήθειας και αντίστασης. Έχοντας πάντα υπόψη την ασυμμετρία των σχέσεων, συζητάμε με σεβασμό και από κοινού, πολιτικοποιώντας τις ανάγκες που προσπαθούμε να καλύψουμε. Η λεγόμενη φιλανθρωπία αποτελεί κοινωνικό άλλοθι για τους χρηματοδότες της. Η έμπρακτη αλληλεγγύη από την άλλη, δεν λογοδοτεί σε κανέναν και επιδιώκει πάντοτε την από κοινού κάλυψη των κοινωνικών μας αναγκών. Επιπλέον, δεν μας ενδιαφέρει να μπαλώσουμε κάποιο κρατικό κενό και ούτως ή άλλως βλέπουμε την κατάρρευση ακόμη και της ρητορικής περί κράτους πρόνοιας: Σε συνδυασμό με τις διάφορες μορφές κρατικής βίας είναι ξεκάθαρο πως το κράτος όχι μόνον δεν μεριμνά για την επιβίωση των περιθωριοποιημένων πληθυσμών, αλλά ενθαρρύνει επιθετικά τον περαιτέρω αποκλεισμό, έως και την εξόντωσή τους.
Φυσικά, μέσα σε αυτή τη διαδικασία, συναισθανόμαστε τα όρια της δικής μας προσφοράς. Στην ενισχυτική διδασκαλία συγκεκριμένα, ερχόμαστε αντιμέτωπες με αυτά τα όρια συνεχώς. Η δημιουργία όμως ενός τέτοιου παραδείγματος αντλεί τη δύναμή του όχι μόνο λόγω αυτών που προσφέρει σε εμάς και τα συγκεκριμένα παιδιά, αλλά και λόγω του συμβολισμού που εμπεριέχει: Μας δείχνει δηλαδή ότι μπορούμε να χτίσουμε συνδέσμους και να ζήσουμε μαζί αν το κάνουμε επίμονα, με συνέπεια και επίγνωση της κοινωνικής μας θέσης.
Έχουμε ήδη πραγματοποιήσει πολιτικές εκδηλώσεις, τα παιδιά έχουν έρθει σε διαδηλώσεις και δράσης δημοσιοποίησης μαζί μας, έχουμε επισκεφθεί τον οικισμό πολλές φορές.
Η δραστηριότητα αυτή, ωστόσο, μαζί με τα μαθήματα, πρέπει οπωσδήποτε να διευρυνθεί και μάλιστα άμεσα.
Χρειαζόμαστε έναν σταθερό τρόπο να πηγαινοφέρνουμε τα παιδιά, τουλάχιστον του Γυμνασίου, τα οποία γίνονται όλο και περισσότερα. Χρειαζόμαστε περισσότερα άτομα για τη διδασκαλία και για τις διαδρομές, άτομα που θα εναλλάσσονται και θα αναλαμβάνουν όσα μπορούν σε βάθος χρόνου, ώστε να εξασφαλίσουμε μακροπρόθεσμα την αντοχή του εγχειρήματος και τον διαρκή εμπλουτισμό του.
Οι ελάχιστοι πόροι μας αυτήν τη στιγμή μας περιορίζουν στα οκτώ παιδιά τη φορά. Τέσσερεις διαδρομές πρέπει να γίνουν με τέσσερα διαφορετικά άτομα. Παρά τα πάρτυ αλληλεγγύης και τα ανοιχτά καλέσματα, μας είναι πολύ δύσκολο να συλλέξουμε το ποσό που χρειάζεται για την ενοικίαση λεωφορείου για 9 μήνες τον χρόνο, μία τουλάχιστον φορά την εβδομάδα.
Θα επιχειρούμε με σταθερότητα να διευρύνουμε την πρωτοβουλία αυτή. Να καλύψουμε όσο γίνεται την ανάγκη για επιπλέον άτομα που θα μεταφέρουν τα παιδιά από και προς τον οικισμό, αλλά και να τα βοηθούν στα μαθήματα τους και θα συζητούν μαζί τους. Να συμβάλλουμε ώστε περισσότερα ρομά παιδιά να αποκτήσουν πρόσβαση σε πληροφορίες (ακόμη και υγειονομικού περιεχομένου) που δεν φτάνουν στους παραμελημένους οικισμούς. Να αναπτύξουν σχέσεις εμπιστοσύνης, με ανθρώπους που δεν θεωρούν τη ζωή τους αναλώσιμη, για να γνωρίζουν τουλάχιστον ότι μέσα σε αυτόν τον βούρκο, μπορούν να υπάρξουν και τέτοιες κινήσεις. Βλέπουμε με θαυμασμό το θάρρος μικρών παιδιών να αντιστέκονται στον κοινωνικό τους περίγυρο, στηρίζοντας την επιλογή τους να μην κάνουν παιδιά στα δώδεκα, να μην αναπαράγουν βλαβερά στερεότυπα για την ομοφυλοφιλία ή τις έμφυλες σχέσεις.
Είναι υποχρέωση μας ο αγώνας τους να γίνει και δικός μας.