Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου 2026 στις 21.30
Προβολή ταινίας: Faust
Παρασκευή 13/2 στις 21:30 στην αίθουσα κινηματογράφου της κατάληψης
Είσοδος από στοά
Λίγα λόγια για την ταινία Φάουστ του Φ.Β. Μούρναου
Βρισκόμαστε στο 1926 και στον απόηχο ενός τρομακτικού πολέμου. Του Μεγάλου Πολέμου, όπως τον ονόμαζαν τότε οι άνθρωποι ή 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο όπως συνηθίζουμε να τον αναγνωρίζουμε από το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα.
Οι νεαροί γερμανοί που συμμετείχαν με οποιονδήποτε τρόπο (θέλοντας και μη) σ' αυτόν (όπως και οι υπόλοιποι ευρωπαίοι νέοι βέβαια), έχουν επιστρέψει σπίτια τους κατεστραμμένοι τόσο σωματικά όσο και ψυχικά. Εκεί βρήκαν επίσης μια κοινότητα, μια κοινωνία, μια χώρα εξίσου ισοπεδωμένη ακριβώς το ίδιο όπως εκείνοι, υλικά, ηθικά και κατ' επέκταση πνευματικά - πολιτισμικά. Αυτή η ίδια καταστροφή που ο μιλιταρισμός και ο άκρατος εθνικισμός είχαν φέρει μαζί τους, προσφέρεται τώρα ξανά στους πεινασμένους και κουρασμένους ως μοναδική λύση για ένα μέλλον ευημερίας, μπλέκοντας τον άνθρωπο σε έναν ασφυκτικό φαύλο κύκλο με μοναδικό κέντρο την εξαθλίωση και τον θάνατο.
Βρισκόμαστε σε μια εποχή της ανθρωπότητας που ο καπιταλισμός, όχι απλά έχει δείξει τα χρυσαφένια του δόντια, αλλά κατατρώει μ' αυτά το ανθρώπινο και αφήνει τα υπολείμματα του στα πεδία μάχης που συνέχεια στήνει για την επιβίωσή του σε πεδιάδες, βουνά, ποτάμια, θάλασσες, πόλεις, εργοστάσια και όπου αλλού γούσταρε. Η βαθιά απογοήτευση του 19ου αιώνα, πως οι νέες ανακαλύψεις και εφευρέσεις δεν υπηρετούσαν τους πολλούς, αλλά χρησιμοποιούνταν για την συσσώρευση του κέρδους και την ευημερία των λίγων προνομιούχων με κάθε κόστος, είχε πλέον γίνει κοινό βίωμα στους καταπιεσμένους ανά τις ηπείρους, που ζούσαν την τρομακτική αυτή εκμετάλλευση σε σημείο που γινόντουσαν οι ίδιοι ψυχικό και σωματικό παρανάλωμα στον βωμό ενός αδυσώπητου και αχόρταγου θεού - Μολώχ.
Εκεί βρίσκουμε τον Εξπρεσσιονισμό. Στο Βερολίνο, την Κολωνία, τη Λειψία, την Δρέσδη στις αρχές του 20ου αιώνα, όπου νέοι άνθρωποι με τη δύναμη της Τέχνης και της καλλιτεχνικής γενικότερα έκφρασης, αντιτάχθηκαν στην πατριαρχία, τον μιλιταρισμό, τον καπιταλισμό, την επικράτηση της βίας και της περιφρόνησης του ανθρώπινου στον βωμό του κέρδους της αδυσώπητα αναπτυσσόμενης βιομηχανίας που δεν έβλεπε μπροστά της, ισοπεδώνοντας κάθε ανθρώπινη αξία.
Εδώ βρίσκουμε για πρώτη φορά στην ιστορία της Τέχνης, καλλιτέχνες, ομότεχνους ή μη, να συναντιούνται και να φτιάχνουν Λέσχες συνάπτοντας καλλιτεχνικές αλλά και φιλικές, συντροφικές σχέσεις. Να κουβεντιάζουν, να αποφασίζουν και να δρουν κοινωνικά. Χαρακτηριστικά είναι τα ανατρεπτικά λογοτεχνικά περιοδικά και οι γκαλερί με εικαστικές παρεμβάσεις ενάντια στο κυρίαρχο, τα θεατρικά έργα όπου γιοί δολοφονούνε τους πατέρες τους, καθώς φταίει το θύμα και όχι ο θύτης. Μέσα στην όλη καλλιτεχνική έκφραση δεν θα λείψει η νεογέννητη τότε τέχνη του κινηματογράφου. Fritz Lang (1890 - 1976) με το περίφημο Metropolis (1927), Robert Wiene με το τρομακτικό Εργαστήριο του Δρ. Καλιγκάρι (1920) και βέβαια Friedrich Wilhelm Murnau (1888 - 1931) με τον χαρακτηριστικό Nosferatu (1922) και τον παθιασμένο Faust (1926).
Στον Faust του Murnau, βρίσκουμε το συγκέρασμα δύο καλλιτεχνικών ρευμάτων που έδωσαν νέα τροπή και αναπνοή στον ανθρώπινο πολιτισμό, στην ανθρωπότητα. Εδώ ο Εξπρεσσιονισμός συναντά τον Ρομαντισμό ή πιο συγκεκριμένα τις απαρχές του γερμανικού Ρομαντισμού, του κινήματος της Θύελλας και Ορμής (Sturm und Drang τέλος του 18ου αι.), καθώς η ταινία είναι η κινηματογραφική απόδοση του θεατρικού έργου του γερμανού ποιητή Goethe (1749 - 1832), πρωτοπόρου των αναφερθέντων καλλιτεχνικών ρευμάτων.
Και στην περίπτωση του Ρομαντισμού, έχουμε νέους ανθρώπους που έχουν απηυδήσει με την επικράτηση της Λογικής και της αντίληψης πως η επιστήμη ήρθε με την λύση για όποιο ανθρώπινο πρόβλημα, που προέβαλε το δημοφιλές (τότε και τώρα) κίνημα του Διαφωτισμού (17ος αιώνας) και έπραξαν Τέχνη βάζοντας μπροστά το άκρατο και έντονο συναίσθημα, την ασυμβίβαστη βούληση του δημιουργού και την άφοβη καταβύθιση στον εσώτερο σκοτεινό κόσμο με απώτερο στόχο την συναδέλφωση με τον κοινωνικά διπλανό.
Μέσα από βαθιές σκιές, παράξενες συμφωνίες, αγιάτρευτες αρρώστιες, ανθρώπινο πάθος, σύγκρουση καλού και κακού, η διαδρομή του Faust είναι η αιώνια ανθρώπινη διαδρομή με στιγμές βαθιάς καταφρόνιας και ξεπεσμού αλλά και μεγάλων όμως εφήμερων θριάμβων. Ο άνθρωπος καλείται να επιλέξει, καθώς το πιο θαυμαστό, είναι η ελευθερία της επιλογής του ανάμεσα στο Καλό και το Κακό. Ο θάνατος βέβαια στέκει πάντα δίπλα και παραμονεύει. Μα το τελικό διακύβευμα είναι ποτέ μα ποτέ να μην ξεχνάμε ως μεμονωμένοι άνθρωποι που ανήκουμε στην παγκόσμια ανθρώπινη κοινότητα, έχοντας ευθύνη για έναν ολόκληρο κόσμο, την μία και μοναδική λέξη που προκαλεί σύγκορμη ανατριχίλα μα και είναι κινητήρια δύναμη που κάνει τη γη να γυρνάει, αυτόν τον κόσμο να υπάρχει στον ρυθμό που δίνει η ζωή. Σε περίπτωση που θέλουμε να πράξουμε υπέρ του εαυτού μας, επιβάλλεται να σκεφτούμε κοινωνικά και σε περίπτωση που θέλουμε να είμαστε κερδισμένοι, προστατεύουμε κάθε φλόγα που φέγγει την διαδρομή μας στο παρόν, κρατώντας τον διπλανό και την διπλανή μας σφιχτά από το χέρι, για να πάμε όσο πιο μακριά γίνεται.